Del homo economicus al homo dignus. La indispensabilidad de la patrística para la economía, incluso después de la Ilustración
Contenido principal del artículo
Resumen
Antes de que la ciencia económica se convirtiera en una disciplina independiente en el siglo XVIII, las cuestiones económicas eran materia de tratados teológicos. En summae como las del realista Tomás de Aquino, y en el Collectorium del nominalista Gabriel Biel, las cuestiones del comportamiento humano, las virtudes y los vicios en las transacciones y relaciones sociales y económicas se abordaban en el contexto más amplio de la religión y la teología. Pero cuando la economía se independizó como disciplina científica, Dios desapareció de la economía. Este trabajo indaga por cómo el problema de las normas científicas aplicadas en economía y teología parecen excluir la cooperación interdisciplinaria. Asimismo, se señala que en realidad ocurre lo contrario: los métodos utilizados en economía y teología no son iguales, sino complementarios. Se propone de manifiesto la utilidad de reavivar los lazos consagrados entre la economía y la teología como disciplinas científicas, a fin de profundizar y enriquecer la visión humana que subyace a la investigación económica. Por último, se ofrece un ejemplo concreto de cómo los teólogos pueden ayudar a los economistas a obtener una comprensión más precisa y profunda del fenómeno humano, que les será útil a la hora de afinar sus hipótesis de investigación. Se demuestra que la teología puede aportar un valor añadido al ampliar la "visión económica del ser humano". El estudio de las fuentes bíblicas y patrísticas, especialmente las obras de San Agustín, puede ayudar a refinar y profundizar el significado de esta palabra, precisamente con vistas a la formación de teorías en economía.
Detalles del artículo
Referencias
Augustine (1982). De Genesi ad litteram. (Vol. 1). Paulist Press.
Augustine (1994). De libero arbitrio. Augustinus.
Augustine (2005). De civitate dei. Aris and Phillips Classical Te.
Augustine (2010). Retractationes. CUA Press.
Augustine. (n.d.). Expositio quarundam propositionem ex epistola ad Romanos.
Augustine. (n.d.). Ad Simplicianum.
Bovenberg, L. (2019). Finance: A Relational Perspective. In: C. van Beuningen, K. Buitendijk (eds), Finance and the Common Good (79-97). Amsterdam, Netherlands: Amsterdam University Press.
Bruni, L & Smerilli, A. (2006). L’altra metà dell’economia. Gratuità e mercati. Città Nuova, Roma. The Dutch edition has been used for this article: De ongekende kant van de economie. Gratuïteit en markt. (2014) Nieuwkuijk: De nieuwe stad. See also Bruni, L. Il prezzo della gratuità. Città Nuova, Roma.
Coase, R. (2005). The relevance of transaction costs in the economics analysis of law. In: F. Parisi and C. Kershaw Rowley (eds.), The origins of law and economics: essays by the founding fathers (200). Cheltenham, UK: Edward Elgar.
Erasmus. (1684) Hieronymi Vita in S. Hieronymi Stridonensis Opera Omnia. Frankfurt am Main, Leipzig. Vol. 1, fol. BB 5r. Cf. Collected Works of Erasmus (1991). Toronto. Vol. 61 Patristic Scholarship. The edition of St. Jerome. (1992) J.F. Brady (Ed) – J.C. Olin (Toronto,), vol. 1, 196.
Erasmus. (2005). Exhortation à la lecture de l’Évangile. Ed. A. Vanautgaerden. 2 vols. Turnhout: Brepols.
Erasmus. (2005). Le texte Latin. Edition, annotation et introduction J.-F. Cottier. Traduction J.-F. Cottier - A. Vanautgaerden. Turnhout: Brepols.
Gigerenzer, G. (2010). Moral Satisficing: Rethinking Moral Behavior as Bounded Rationality. In: Topics in Cognitive Science 2 (528–554) (quotation at 531). https://doi.org/10.1111/j.1756-8765.2010.01094.x
Graafland, J.J. (2007). Economics, Ethics and the Market. Introduction and Applications (134, 143). London, New York: Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203966334
Haakonssen, K. (2002) Introduction. in: Adam Smith, The Theory of Moral Sentiments (viii-xxxi) Cambridge: Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511800153.001
Kahneman, D. (2011) Thinking, Fast and Slow (7-8). London: Penguin.
Mathur, V.K. (1991). How Well Do We Know Pareto Optimality? In The Journal of Economic Education. (22) https://doi.org/10.2307/1182422
Mock, W.B.T. (2011) Pareto Optimality. In D.K. Chatterjee (ed.), Encyclopedia of Global Justice (808–809). Dordrecht: Springer. https://doi.org/10.1007/978-1-4020-9160-5_341
Littler, J. (2018). Meritocracy. Culture, Power and Myths of Mobility. London-New York: Routledge.
Oslington, P. (2014). Handbook of Christianity and Economics. New York: Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/oxfordhb/9780199729715.001.0001
Rawls, J. (1971). A Theory of Justice (17). Cambridge Mass.: The Belknap Press of Harvard University Press.
Robbins, L. (1945). An essay on the nature and significance of economic science. London: Macmillan & Co.
Schumpeter, J. (1986). History of Economic Analysis [edited from manuscript by Elizabeth Boody Schumpeter] (25-38). London-Boston-Sydney: Allen & Unwin (paperback edition).
Schwarzkopf, S. (2020). The Routledge Handbook of Economic Theology. New York: Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315267623
Sedláček, T. (2011). Economics of Good and Evil. The Quest for Economic Meaning from Gilgamesh to Wall Street (321, 344-345). Oxford: Oxford University Press.
Sen, A. (1977). Rational fools: A critique of the behavioral foundations of economic theory. Philosophy & Public Affairs (317-344).
Sen, A. (1987) On ethics and economics (The Royer Lectures). Oxford: Blackwell.
Sløk, A. (2020). Guilt. In: S. Schwarzkopf (ed.), The Routledge Handbook of Economic Theology (72-80). New York: Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315267623-9
Smith, A. (1759). The Theory of Moral Sentiments. Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/oseo/instance.00042831
Van Damme, E. (2016). Waarom doceren wij ouderwetse economie? In A. L. Bovenberg, & F. Haan (Eds.). Preadviezen van de Koninklijke Vereniging voor de Staathuishoudkunde 2016: Economieonderwijs (pp. 161-171).
