FATUR IRENAEUS DUM CYPRIANUS TACET: UNA CENSURA A CIPRIANO DE CARTAGO EN TIEMPOS DE LA REFORMA

Conteúdo do artigo principal

Andrés Leonardo Reyes Cabrera
https://orcid.org/0009-0007-6533-8781

Resumo

San Ireneo de Lyon, por siglos, no tuvo una oración colecta, mientras que distinta fue la suerte de san Cipriano de Cartago desde los albores del cristianismo. La relación entre ellos supera el aspecto literario y doctrinal de sus obras, porque encontramos otra cosa en común más allá de su afán por la unidad: el silencio. Hemos bautizado con este término a la ausencia o interrupción de una tradición eucológica ligada a los padres de la Iglesia. Esta particularidad del Doctor unitatis, a la que he llamado silencio ireneico, terminará con el Concilio de Trento cuando se le asigna una oración en el misal. Por otro lado, la colecta de Cipriano desaparece en el mismo concilio que puso en las colectas a Ireneo, y no va a volver a los misales si no hasta después de 400 años de silencio ciprianeo, en el Concilio Vaticano II.


El objetivo de esta investigación es hacer una comparación de las oraciones colectas de los padres en cuestión, observando la estructura lingüística y semántica que las componen para poder entender las causas de estos silencios y su relación con su periodo histórico. Por ello, hemos consultado códices de libros sacramentarios del siglo IV, haciendo uso de la eucología, la paleografía y el análisis filológico, para concluir en una clara censura a san Cipriano, al interior dela Iglesia, por su polémico libro De unitate Ecclesiae. Este artículo pretende abrir una puerta para el estudio de los padres desde una óptica filológica a partir de la eucología.

Palavras-chave:
Eucología, Filología, Patrística, Sacramentario, Silencio ireneico, Silencio ciprianeo, Concilios, Contrarreforma

Detalhes do artigo

Biografia do Autor

Andrés Leonardo Reyes Cabrera, Fundación Universitaria Unicervantes

Docente investigador de la Fundación Universitaria Unicervantes, San Agustín. Director del Semillero de Investigación Vetera Sapientia. Magíster en Literatura Clásica y Cristiana del Pontificium Institutum Altioris Latinitatis. Correos electrónicos: andres.reyes@unicervantes.edu.co, leoreyes97@hotmail.com.

Referências

Alighieri, D. (1844). La divina commedia. Stabilimento tipografico di G. Nobile.

Baronius, C. C. (1631). Martyrologium Romanum Gregorii XIII Pontificis iussu editum et Urbani VIII auctoritate recognitum. Sumptis Typis Theobaldi Schonvvetteri.

Bévenot, M. (1922). St. Cyprian’s De unitate. Chap. 4 in the light of manuscripts, PP. 15-17. Bellarmine.

Bévenot, M. (1962). The tradition of manuscripts. A Study in the transmission of St. Cyprian’s treatises. Oxford

Bévenot, M. (Ed.). (1972). Cypriani Episcopi Opera. De Ecclesiae Catholicae unitate, Turnholti (CChL 3, I), 248-68.

Biblioteca Apostólica Vaticana (BAV). (s.f.). Sacramentarium Romanum. Biblioteca Apostólica Vaticana, Ms. Arch.Cap.S.Pietro.F.11.pt.A.

Biblioteca Apostólica Vaticana (BAV). (s.f.). Sacramentarium Gelasianum. Biblioteca Apostólica Vaticana, Ms. Reg. Lat. 316.

Biblioteca Apostólica Vaticana (BAV). (s.f.). Sacramentarium Gregorianum Hadrianum. Biblioteca Apostólica Vaticana, Ms. Reg. Lat. 337.

Biblioteca Apostólica Vaticana (BAV). (s.f.). Missale Gothicum. Biblioteca Apostólica Vaticana, Ms. Reg. Lat. 317.

Biblioteca Capitale di Verona (BCV). (s.f.). Sacramentarium Veronense. BCV MS. LXXXV.

Bosio, G. (1963). Iniziazione ai Padri, la chiesa primitiva negli scritti de padri anteniceni, I. Società Editrice Internazionale.

Cantù, C. (1867). Gli eretici d'Italia: discorsi storici. Unione Tipografico-Editrice, Augustae Taurinensis.

Carpin, A. (Ed.). (2006). Cyprianus Carthaginiensis, L'unità della chiesa, Soursces Chrétiennes (curavit). Attilio Carpin (convertit) Edizioni studio domenicano. Edizioni San Clemente.

Chapman, J. (1902). Les interpolations dans le traité de S. Cyprien sur l’unité de l’Eglise. RBen 19.

Concilium Tridentinum. (1621). Sacrosancti concilii Tridentini canones et decreta item declarationes cardinalium concilii interpretum; ex ultima recognitione Ioan. Gallemart. Quibus iam primum accesserunt, non editae etiam quaedam hactenus, aut indigestae; nunc ad sedes suas reductae cum citationibus Iohannis Sotealli Theol. & Horatii Lucii IC.ti: nec non remissionibus P. Augustini Barbosa & c. Uti lati praefatione ad lectorem. Sumptibus typis Antonii Hierati.

Concilium Tridentinum (1822). Il sacro concilio di Trento, con le notizie più precise risguardante la sua intimazione a ciascuna delle sessioni. Nuova traduzione Italiana con il testo latino a fronte, Philipus Chifflet (curavit). Sumptibus typis Eredi Baglioni.

Concilium Tridentinum (2004). Missale Romanum ex decreto concilii Tridentini S. Pii V Pontificis Maximi iussu editum aliorumque pontificum cura recognitum a S. Pio X reformatum et Benedicti XV auctoritate vulgatum. Sumptibus typis Vaticanis, Civitas Vaticana.

Conferenza Episcopale Italiana (CEI). (1989). Ufficio divino rinnovato a norma dei decreti del Concilio Ecumenico Vaticano II e promulgato da Paolo VI, Litugia delle ore secondo il rito Romano. Sumptis typis Vaticanis, Civitas Vaticana.

D. van den Eynde. (1933). La double édition du De unitate de S. Cyprien, in RHE 29. Louvain; 5-24.

Deshusses, J. (1971). Sacramentarium Hadrianum ex authentico ad fidem codicis cameracensis 164 compluribus collatis codicibus saeculo IX exaratis. Editions universitaires, Vol. XVI.

Església Catòlica. (2002). Concilium tridentinum, Missale Romanum ex decreto concilii Tridentini S. Pii V Pontificis Maximi iussu editum aliorumque pontificum cura recognitum a S. Pio X reformatum et Benedicti XV auctoritate vulgatum. Sumptibus typis Vaticanis, Civitas Vaticana.

Església Catòlica. (2008). Missale Romanum, ex decreto Sacrosancti Oecumenici Concilii Vaticani II instauratumauctoritate Pauli pp. VI promulgatum Ioannis Pauli PP. II cura recognitum. Sumptibus typis Vaticanis, Civitas Vaticana.

Franciscus, P.P. (2022). Litterae apostolicae quibus Sanctus Irenaeus Lugdunensis Ecclesiae Doctor proclamatur, titulo “Doctor Unitatis”. Sumptis typis Vaticanis, Civitas Vaticana, XXI.

Gramaglia, P. (1992). Cipriano e il primato romano. RSLR 28 Firenze; pp. 185-213.

Giussano, G. P. (1751). De vita et rebus gestis Sancti Caroli Borromei S.R.E. Cardinalis Archiepiscopi Mediolani Libri septem, Bartholomaeus RUBEUS (convertit in latinum sermonem). Balthassar OLTROCCHI (adnotavit). Typographia bibliothecae Ambrosianae, apud Ioseph Marelum.

Giuliari, G. (1888). La capitolare biblioteca di Verona. Olschki..

Hartel, W. (1871). (Ed.). Cyprianus. Opera omnia. Vindobonae, vol. III, (CSEL 3).

Latinius, L. (1659). Latini Latinii viterbiensis epistulae, coniecturae, & observationes sacra, profanaq; eruditione ornatae. Dominicus Magrus Melitensis (collegit), Tomus primus. Sumptis typis Typographiae Brancatiae apud Petrum Martinellum.

Latinius, L. (1667). Latini Latinii viterbiensis epistulae, coniecturae, & observationes sacra, profanaq; eruditione ornatae. Dominicus Magrus Melitensis (collegit), Tomus secundus. Sumptis typis Typographiae Brancatiae apud Petrum Martinellum.

Latinius, L. (1677). Latini Latinii viterbiensis, Bibliotheca sacra et profana sive observationes, correctiones, coniecturae & variae lectiones in sacros et profanos scriptores e marginalibus notis codicum eiusdem, Dominicus Magrus Melitensis (collegit). Sumptis typis Angeli Bernabo.

Latinius, L. (1677). Bibliotheca sacra et profana, sive observationes correctiones, coniecturae, & variae lectiones, in sacros, et profanos scriptores e marginalibus notis codicum eiusdem. Sumptis typis Pontii Bernardon.

Laurand, L. (1909). Die Satzschlüsse der Interpolationen in den Traktat De Unitate Ecclesiae. Berliner philologische Wochenschrift, t. XXIX.

Lebreton, J. (1934). La double édition du De unitate de Cyprien. RecSR t. 24.

Lutherus, M. (1571). Opera Latina varii argumenti ad reformationis historiam imprimis pertinentia, SCHMIDT Henricus (curavit), Vol. I, sumptibus typis Heyderi et Zimmeri, Frankofurti, 1865.

Manutius, P. (Ed.). (1563). Cyprianus Carthaginensis, Divi Caecilii Cypriani episcopi Carthaginensis, et gloriosissimi martyris opera ad veritatem vetustissimorum exemplarium summa fide emendata, addito etiam quinto epistolarium libro, antea nunquam edito. Paulus Manutius (curavit), Apud Paulum Manutium Aldi Manutii filium.

Manutius, P. (1571). Epistolarium Pauli Manutii Libri X, duobbus. Nuper. Additis, eiusdem quae praefationes appellantur. Sumptis typis Manutianis.

Mercati, G. (1898). D’alcuni nuovi sussidi per la crítica del testo di S. Cipriano. Tipografia poliglotta.

Nostra Aetate. (28 de octubre de 1965). Conc. Ecum. Vat. II, Decreto sobre la relación de la Iglesia con las Religiones no cristianas.

Paleotto, G. C. (1842). Acta concilii Tridentini anno MDLXII et MDLXIII usque in finem concilii, Pio IV. Pont. Max. Et alia multa circa dictum concilium fragmenta. Iosephus Mendham, M.A. (Curavit), apud Iacobum Duncan.

Petitmengin, P. (1968). Le "Codex Veronensis" de saint Cyprien. Philologie et histoire de la philologie. Revue des études latines vol. 46, pp. 330-378

Platts, J. (1826). A new universal biography, volume 5. Paternoster-row.

Romano, G. (1852). Dizionario di erudizione storico-ecclesiastica da S. Pietro sino ai nostri giorni, LVI. Sumptis typis Aemilianis.

Ruinart, F. (1859). Acta martyrum opera ac studio collecta, selecta atque illustrata, accedunt praeterea in hac editione acta S.S. Firmi et Rustici ex optimis codicibus Veronensibus. Sumptis typis Iosephi Manz, Ratisbonae.

Stein, L. K. (1993). Songs of Mortals, dialogues of the Gods. Clarendon Press.

Vaticanae (VCV). (1977). Romanum cum lectionibus, ex decreto Sacrosancti Concilii Vaticani II instauratum auctoritate Pauli PP. VI promulgatum, Vol. IV. Sumptis typis Vaticanis, Civitas Vaticana.